Այցելություն Լիտվա. Կաունասի 9-րդ ֆորտը (բերդ)

Պատմում է մեր հետևորդ Գարիկ Ավետիսյանը

 

Լիտվա (լիտվերեն.՝ Lietuva), պաշտոնապես Լիտվայի Հանրապետություն (Lietuvos Respublika), երկիր Հյուսիսային Եվրոպայում՝ Բալթիկ ծովի ափին: Մայրաքաղաքն է Վիլնյուսը։ Ներկայումս  երկիրն ունի 3 միլիոն բնակիչ։Սահմանակից է  Լատվիային, Ռուսաստանին և Լեհաստանին։ Տարածքը կազմում է 65,2 հազար կմ²։ Մակերևույթը մեծ մասամբ դաշտավայրային է։ Հարավ-արևելքում Օշմյանիի բարձրավայրի արևմտյան մասն է (բարձրությունը մինչև 292 մ, Յուոզապինե լեռը՝ Լիտվայի ամենաբարձր կետը)։ Իր պատմության ընթացքում երկիրն ունեցել է 3 մայրաքաղաք՝Կլայպեդան, Կաունասը և Վիլնյուսը: Անվանումը ստացել է լիտվան ժողովրդի անունից (լիտվերեն երկիրը կոչվում է Լետուվա, ժողովուրդը՝ լետուվայ)։ Լիտվան և լիտվանները գրավոր աղբյուրներում առաջին անգամ հիշատակվել են 1009 թվականին։ Ոմանք գտնում են, որ ցեղանվան հիմքում ընկած է Նեման գետի հին անվանումը՝ Լեյտա կամ Լիետա, որոնց հիմքում տեսնում են լիտվերեն Lytus «հոսել» բառը: Ամենուր կարելի է տեսնել հնագույն սառցադաշտերի հետքեր՝ խոշոր գլաքարեր, կլորացած ժայռաբեկորներ, ծովային քարակարկառներ։ Գրեթե 100 կմ ձգվում է գեղեցիկ ծովափը՝ իր սպիտակին տվող մանրավազ լողափերով ու ավազաթմբերով։ Ցամաքի նեղ շերտը՝ Կուրշի ցամաքալեզվակը, որը նույնանուն ծոցը բաժանում է Բալթիկ ծովից, բնության մի եզակի անկյուն է։ Լիտվայի ամենամեծ գետը Նյամունասն (Նեման) է, որը թափվում է Բալթիկ ծովը։ Լիտվան գտնվում է այդ գետի միջին և ստորին հոսանքների ավազանում։ Բալթիկ ծովի հարևանությունն իր կնիքն է դրել երկրամասի կլիմայի վրա. այն բարեխառն անցումային է՝ ծովայինից ցամաքայինի։ Ծովի մոտիկությունը, արևմուտքից փչող տաք քամիները մեղմում են ձմռան սառնամանիքները։ Ամառն այստեղ հաճախ թխպոտ ու անձրևային է։Մի քանի խոսքով ներկայացնենք երկրի պատմությունը: 13-րդ դարի 1-ին կեսին կազմավորվել է ավատատիրական Լիտվական իշխանությունը, որն իր գոյության սկզբից պայքարի մեջ է մտել գերմանական ասպետական օրդենների հետ, որոնք ձգտում էին նվաճել մերձբալթյան հողերը։ Հաղթելով այդ օրդեններին՝ Լիտվական իշխանությունը մեծ վերելք ապրեց, բայց արդեն 1569 թվականին այն միավորվեց Լեհաստանի հետ՝ կազմելով Ռեչ Պոսպոլիտա միացյալ պետությունը։ Ավելի ուշ՝ 18-րդ դարի վերջին, այդ պետական միավորման քայքայումից հետո Լիտվայի մեծ մասը մտավ Ռուսական կայսրության մեջ։ Լիտվական նոր պետականության կազմավորումը տեղի ունեցավ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, 1918 թվականի փետրվարին, օգտվելով ռուս-գերմանական հակամարտությունից, Լիտվան մի կարճ ժամանակ իրեն անկախ հռչակեց, սակայն արդեն 1940 թվականի հուլիսին սկսված Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պայմաններում կրկին կորցրեց պետական անկախությունը՝ դառնալով Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետույանների Միություն միութենական հանրապետություններից մեկը։ Իր նոր պետականությունը Լիտվան ձեռք բերեց արդեն մեր օրերում՝ 1990 թվականի փետրվարի 24-ին՝ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով դուրս գալով փլուզվող Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետույանների Միություն միութենական հանրապետության կազմից։ Լիտվայի հիմնական բնակչությունը լիտվացիներն են։ Այստեղ ապրում են նաև ռուսներ, լեհեր, բելառուսներ, հրեաներ, հայեր և այլք։ Տնտեսությունը հարմարեցված է երկրի բնական պայմաններին:Մետաղաձուլության  բացակայության պատճառով և աշխատուժի բարձր որակավորման շնորհիվ այստեղ զարգացել են արդյունաբերության ոչ մետաղատար, այլ աշխատատար և գիտատար ճյուղերը, օրինակ՝ էլեկտրոնային, էլեկտրա և ռադիոտեխնիկական արդյունաբերությունը, հաշվողական տեխնիկայի արտադրությունը, սարքա և հաստոցաշինությունը։

Արդյունաբերության ավանդական ճյուղերից է փայտամշակումը. արտադրում են կահույք, ստվարաթուղթ, թուղթ և այլն։ Զարգացած են նաև նավաշինությունն ու քիմիական արդյունաբերությունը, արտադրվում են գործվածքներ, հագուստ, կոշիկ։Երկրում կան ինչպես պատմական,այնպես էլ հանգստի ու տեսարժան վայրեր:Ես ցանկանում եմ խոսել մի յուրահատուկ վայրի մասին,որտեղ այցելելով տեղափոխվեցի անմոռանալի ու պատմական ժամանակներ: Խոսքը Լիտվայի Կաունաս քաղաքում գտնվող 9-րդ ֆորտի (բերդ) մասին է: Եվ այսպիսով՝ XIX դարի վերջին Կովնո (այժմ ՝ Կաունաս) քաղաքի շուրջը, որը այդ ժամանակ մաս էր կազմում Ռուսաստանի կայսրության կազմում, որոշվեց ստեղծել հզոր ամրոց (1-ին դաս, ըստ այդ ժամանակվա համակարգի):

Շինարարությունը սկսվեց 1882-ին և շարունակաբար ընդհատվեց մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը: Կառուցվել են 9 ամրոցներ, մարտկոց, լունետ և այլ ամրություններ:Այսօր ցանկանում եմ ներկայացնել Կաունասի 9-րդ ֆորտի (բերդ) պատմությունը:Վիլնյուսից Կլայպեդա տանող ճանապարհին, անցնելով Կաունասը, բոլորը ուշադրություն են դարձնում հսկայական առևտրի կենտրոնի` Մեգային, բայց այստեղ առկա է  Հոլոքոստի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձանը: Այն գտնվում է ճանապարհի  ձախ կողմում։ Ոչ ոք չի կարող նկատել«այստեղի պաշտպանական կառույցներն ,որոնք կոչվում են 9-րդ ֆորտ (բերդ): Բոլոր ամրոցներից այն լավագույնս պահպանված է: Ավաղ, այս 9-րդ ամրոցի անվտանգությունը սարսափելի ողբերգության պատճառով է: Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը քաղաքը շրջապատված էր 8 ամրոցով և 9 պաշտպանական մարտկոցով: Անընդհատ բարելավելով ռազմական տեխնիկան և եվրոպական ռազմական տրամադրությունը ստիպեցին Ռուսական կայսրությանը նորոգել և ամրապնդել իր սահմանների ամենախոցելի վայրերից մեկը `Պրուսիայի հետ սահմանը, քանի որ մինչ այդ այդ ժամանակ քաղաքից ընդամենը 100 կմ հեռավորության վրա էր գտնվում: 1903-ին սկսվեց նոր, ավելի տեխնոլոգիական ամրոցի կառուցումը, որը ստացել է սերիան համարը – 9. ամրոցը նախատեսված էր քաղաքի ռազմավարական պաշտպանության համար հյուսիս-արևմուտքից:Այս տեղը պատահականորեն չի ընտրվել, այն ամենաբարձր կետն է Կաունաս շրջանի ամբողջ տարածքում: Կառույցի նախագծում ներգրավված էր ինժեներ-գեներալ Կոնստանտին Իվանովիչ Վելիչկոն: 1882-ին (հիմնադրման ճշգրիտ ամսաթվերը տարբեր են), Կաունասում սկսվեց 1-ին կարգի Ռուսաստանի կայսրության պաշտպանական կառույցի գրանշան կառուցումը Կամարների անցքերը էլեկտրագծերի մնացորդներն են, որոնք նախկինում բացօթյա էին:Ամրոցն էլեկտրաֆիկացվել էր, և ոչ պակաս կարևոր, այն հագեցած էր փոշու գազերի հեռացման համար օդափոխման համակարգով,որը համարվում էր այդ ժամանակների նորություն:Այստեղ այցելությունը սկսվում է թանգարանի շրջայցով: Շրջայցը սկսվում է ինչպես առկա, այնպես էլ կանխատեսված բերդերի գտնվելու վայրի քարտեզների ցուցադրումով:

Ամրոցի կառուցումը շարունակվեց մինչև 1913 թվականը: Այդ ժամանակների համար ամրոցը բավականին տեխնոլոգիական և ժամանակակից էր, բոլոր պաշտպանական պատերը պատրաստված էին բետոնից, ի տարբերություն նախորդների `աղյուսի, իսկ առաստաղների հաստությունը` մինչև 1.5-2.1 մ:

Բերդի մասերը միացված էին ստորգետնյա պատկերասրահներով:Տպավորություն է ստեղծվում,, թե  թափառում եք լքված շենքի շուրջը: Այստեղ առկա են ստորգետնյա պատկերասրահներ:Այստեղ կարող եք գտնել ինչպես Լիտվայի բնակիչների աքսորման մասին, այնպես էլ Երկրորդ աշխարհամարտի իրադարձությունների վերաբերյալ տվյալներ: 1914 թ.-ին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբով բերդը գործնականում չմշակված էր, բայց 1915-ի ամռան վերջին ՝ ռուսական բանակի նահանջից հետո , անցավ գերմանական բանակի ձեռքը:Այստեղ առկա են մի քանի սողանցքեր, որտեղից դուք կարող եք ուսումնասիրել շրջակայքը: Սակայն հարկ է նշել այն հանգամանքն, որ նրանց աստիճաններն ժամանակի ընթացքում արդեն խաթարվել են: Առաջին համաշխարհային պատերազմի և 1924-ին Լիտվայի անկախությունից հետո որոշվեց ամրոցի տարածքում կազմակերպել աշխատանքային ճամբար:

1940-1941 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում տարածքը անցնում է  Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսարիատի տիրապետմանը ՝ որպես աքսորման ճանապարհին գտնվող քաղբանտարկյալների ժամանակավոր գտնվելու վայր: Այս պահին Եվրոպան արդեն պատերազմի մեջ էր: Ինքնին հարուստ չէ ցուցանմուշներով, բայց ուղեցույցը փորձելու է ձեզ պատկերացնել այստեղ տեղի ունեցող իրադարձությունները:Ստորգետնյա սրահները (կատակոմբերը)  հարուստ չեն ցուցանմուշներով, բայց այստեղի մասին ուղեցույցը ձեզ կտրամադրի տվյալներ պատկերացում կազմելու  տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ:Եվ ահա, 1941-ի հոկտեմբերից բերդը արդեն գտնվում էր գերմանացիների ձեռքում, որոնք այն օգտագործում էին բնակիչներին գնդակահարելու համար, որոնցից ամենազանգվածայինը տեղի է ունեցել 1941-ի հոկտեմբերի 29-ին: Այս սարսափելի իրադարձությունից առաջ Գեստապոն ընտրեց մոտ 10 000 հրեաների, որոնց մեծ մասը թույլ մարդիկ էին, ծերեր և բազմանդամ ընտանիքներ:Ցուցադրությունը կարելի է դիտել նաև ինքնուրույն, իսկ ստորգետնյա հատվածի համար անհրաժեշտ է ուղեկցողի ծառայությունները: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո խորհրդային կառավարությունը մի քանի տարի օգտագործեց բերդը որպես բանտ: 50-ականներին դրանում գործում էին գյուղատնտեսական կազմակերպություններ, բայց արդեն 1958-ին սկսվեց թանգարանի հիմքը: Ի հիշատակ այդ, 1958 թվականի իրադարձությունների  ամրոցում ստեղծվեց թանգարան, որը, մի քանի անգամ ընդարձակվելով և վերակազմավորվելով, այսօր էլ գործում է: Բերդի այս ամբողջական «թանգարանացումը» երկակի հետևանքներ է ունենում: Մի կողմից, նա գտնվում է գերազանց վիճակում: Մյուս կողմից, շատ սենյակների մուտքը սահմանափակ է: Այսպիսով, օրինակ, կորցրած և զգեստապահարանային կոճղերում դուք կարող եք ձեռք բերել միայն կազմակերպված շրջագայության միջոցով: Առաջին ցուցահանդեսը բացվել է 1959-ին, իսկ 1960-ից ի վեր սկսվել են հետազոտություններ զանգվածային մահապատժի վայրերի և թաղման վայրերի վերաբերյալ, իսկ 2002 թվականից ի վեր թանգարանը ներառված է մշակութային հուշարձանների ցանկում: Այսպիսով՝ մինչ օրս բոլոր ամրոցները գոյատևել են, չնայած տարբեր աստիճանի:Ի հիշատակ այդ, 1958 թ. Ամրոցում ստեղծվեց թանգարան, որը, մի քանի անգամ ընդարձակվելով և վերակազմավորվելով, այսօր էլ գործում է: Բերդի այս ամբողջական «թևավորումը» երկակի հետևանքներ է ունենում: Մի կողմից, նա գտնվում է գերազանց վիճակում:

Մյուս կողմից, շատ սենյակների մուտքը սահմանափակ է: Հակահետևակային (արտաքին) պատը բետոնից է։ Հստակ տեսանելի է հզոր երկհարկանի  կիրճային (այսինքն ՝ թիկունքային) զորանոցը: Զորանոցի աջ կողմում գտնվում է հրետանային կապոներ, որը կցված է խճճվածքի կիրճի հատվածը խցանելու համար:Իրականում այն կոչվում է կիսամյակային, բայց սա, իմ կարծիքով, սխալ է. Դուք կարող եք նրանից կրակել ոչ միայն աջ, այլև ձախ ՝ զորանոցների պատի երկայնքով: Կիրճի զորանոցներ: Աջ կողմում գտնվում են կապիոնի բացերը (կեսը): Բարաքների պատին կան նաև սողանցքներ (որոնցից մի քանիսը տեղադրված են): Հարկ է ուշադրություն դարձրնել զորանոցների հատուկ ձևավորված պատերին `բոլորը նախատեսված են կրակ բացելու հարմարության համար:Փշալարերով ու կարմիր աղյուսով պատված պատերը, ինչպես նաև գագաթը ծեփելը համարվում է Լիտվայի Հանրապետության ժամանակակիցների բանտի ժառանգությունը: Ավելին, բերդի հետևում երևում է զանգվածային մահապատիժների զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշահամալիրը: Ձորի կիրճում կա թանգարան: Դրա մեծ մասը նվիրված է բերդի բանտային ճամբարին:Աջ կողմում առկա է կիսաավարտ կապիոներ, վերին ձախ հատվածում կամար , որը տանում է դեպի ամրոցի ստորգետնյա մասը: Որոշ կազեմատներում վերստեղծվել է պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների բանտախցերի իրադրությունը:Առաջին հարկի միջանցքի աջ մասում գտնվում է ջրհորը:Զորանոցի երկրորդ հարկը գրեթե նման է առաջինի դասավորությանը:  Խոսենք կամարի սկզբնամասի մասին: Այստեղ  կա  մի երկաթյա դուռ, որի միջոցով, 1943 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, սովետական ​​բանակի կապիտան Ի.Վեսելնիցկիի (Վասիլենկո) և Ա. Վիտելսոնի ղեկավարությամբ 64 ինքնասպանության բանտարկյալներ փախան:Ավաղ, այժմ այս դռնով  կարելի է անցնել միայն որպես հատուկ կազմակերպված էքսկուրսիայի դեպքում: Այժմ ներկայացնենք բերդը դրսից. Բանտային ցանկապատի վերևում կարող եք տեսնել զորանոցների պատի այն անցքերը, որոնց միջով պետք է արձակվեր խոռոչի այս հատվածը: Խոռոչում հակահարվածային վանդակ է:Այն ինքնին, անշուշտ, վերանորոգում է, բայց դրա հիմքը բնօրինակ է: Ձախ կողմի խոռոչի մասին: Հեռավոր անկյունում զգեստապահարանի միջքաղաքային անցքերն են:Հենց այստեղ էր, որ տեղի ունեցան հրեաների և ռազմագերիների զանգվածային մահապատիժներ, ինչի մասին վկայում է քաղաքային պատի <<Սև հուշատախտակը>>:Ձախ հարկի խոռոչ: Աջ կողմում ամրոցի լիսեռն է, մեկ դազգահի սողանի ներքևի ձախ մասում, երկտեղանոց (կենտրոնական) կոճղակի ​​3 սողաններ տեսանելի են հեռավորության վրա.. Ահա մի քանի խոսքով փորձեցի ներկայացնել Լիտվայի պատմության կարևորագույն հուշարձաններից մեկը՝ Կաունասի շրջանի 9-րդ ֆորտի բերդ պատմությունը:

No Comments Աշխարհի շուրջՀետաքրքիր

Թելերով և մեխերով նկարելու արվեստը․ միակը ՀՀ-ում

Weekends.am-ի այս հոդվածում ուզում ենք ներկայացնել մեր հետևորդներից մեկին, ով բացառիկ արվեստի է տիրապետում, քանի որ մեր հերոսները հենց մեր հետևորդներն են։

Այսպիսով՝ ծանոթացեք Հովսեփ Բարսեղյանի հետ, ով Հայաստանում, անգամ ողջ տարածաշրջանում միակն է,  ով զբաղվում է այս ոճի կերպարվեստով, խոսքը թելերով և մեխերով նկարելու մասին է։

 

Հարցազրույցը ստորև՝

 

1․Ինչպե՞ս առաջացավ թելերով և մեխերով նկարելու գաղափարը։

 

1․Այս գաղափարը առաջացավ առաջինը նկարելու  հանդեպ անտարբեր չլինելու պատճառով, և ես փորձեցի տարբերվել, ինչու չէ, նաև զարմացնել։ Ես նկարելուն նայեցի այլ տեսանկյունից, և արեցի այն, ինչը որ սովորական չէ կերպարվեստի բնագավառում։ Մի  փոքր էլ երևի օգնեց իմ կրեատիվ լինելը։

 

2․ Ինչպե՞ս հոբբին դարձավ աշխատանք

 

2․ Սկզբում ես զուտ անում էի՝ փորձելով ինքս ինձ, թե արդյոք կկարողանամ դիմանկար նկարել մեխերով, և իմ համառության ու ձգտումի շնորհիվ կարողացա դա անել մոտ 2 տարում։ Ես ցանկացա իմ հոբբիի մի մասնիկը փոխանցել մարդկանց՝ պատվերներ ընդունելով, և դա էլ դարձավ աշխատանք։

 

3․Ի՞նչն է Ձեզ ոգեշնչում

 

3․Կասեմ կարճ․ ինձ ոգեշնչում է մարդկանց զարմացած և հիացկոտ հայացքը՝ ուղղված ինձ։ Եվ իմ նկարների միջոցով ես նվիրում եմ մարդկանց ուրախ հիշողություններ, այսինքն ֆիքսված ուրախ պահը վերհիշելու հնարավորություն եմ տալիս իմ ոճով։

 

4․Պարտավորեցնո՞ղ է Հայաստանում լինել միակը Ձեր բնագավառում։

 

4․ Հայաստանում չկա այս ոճի կերպարվեստի ուսուցանում և երևի ամբողջ աշխարհում էլ չկա, կարծում եմ չլինելուց է այնպես ստացվել, որ միայն ես եմ զբաղվում այս գործով։ Կան մարդիկ, որ սիրողական զբաղվում են, ես ուրախ կլինեմ, որ իմ աշխատանքներով որևէ մեկին ոգեշնչեմ։

 

5․Կխոսե՞ք ապագա ծրագրերի մասին

 

5․Մոտ ապագայում ունեմ մի քանի ծրագրեր, որոնք շատ տարբեր են, դրանցից մեկը ուսուցանելն է, քանի որ արդեն կան մարդիկ, ովքեր հետաքրքրված են իմ աշխատանքներով։

 

Դե ինչ, մենք հաջողություն ենք մաղթում Հովսեփին և առաջարկում ծանոթանալ  նրա յուրահատուկ գործերին՝ դիտելով այս ֆոտոշարքը։

 

 

 

No Comments Հետաքրքիր

Ֆոտոշարքով դեպի Ջրվեժի արգելոց

Ֆոտոշարքով դեպի Ջրվեժի արգելոց

« 1 of 2 »
No Comments blognoteՀետաքրքիր

Դետյան ջրվեժ` Չինաստանի և Վիետնամի սահմանին

Դետյան ջրվեժ, որը Վիետնամում հայտնի է որպես Բանզյոկ ջրվեժ, չորրորդ ամենամեծ ջրվեժն է աշխարհում։ Գտնվում է երկու պետությունների՝ Չինաստանի և Վիետնամի սահմանում։ Ջրհեղեղի ժամանակ երկու կողմերի ջրվեժները միահոսում են։

Ճանապարհը, որն անցնում է ջրվեժի վերևով, տանում է մի քարի մոտ, որտեղ չինարենով ու ֆրանսերենով ամրագրված է Վիետնամի և Չինաստանի միջև սահմանը։ 1979 թվականին, չին–վիետնամական պատերազմի ժամանակ, վիետնամական սահմանին մոտ լինելու պատճառով, ջրվեժի մերձակայքը դարձել է չինական զորքերի տեղակայման հիմնական վայրերից մեկը։ Երկարատև վեճերի արդյունքում, 1999 թվականին այս վայրը սահմանազատվել է Չինաստանի և Վիետնամի միջև, իսկ առավել փոքր հարցերի շուրջ բանակցությունները տարվել են ընդհուպ մինչև 2009 թվականը։ Հին ժամանակներից ի վեր Հիունգի կիրճը բաժանում էր Չինաստանն ու Վիետնամը։

Վիետնամում ջրվեժը բաղկացած է երկու՝ գլխավոր և կողմնակի մասերից։

Դետյանն ամենախոշոր բնական ջրվեժն է Հարավարևելյան Ասիայում։ Հայտնի զբոսաշրջային վայր է։ Ջրվեժի ստորին հատվածներում կա մի մեծ լիճ, որի շուրջը տեղակայված են զբոսաշրջային ենթակառուցվածքով օբյեկտներ՝ դիտման հարթակներ, սրճարան և ռեստորաններ, հուշանվերների խանութներ և հյուրանոցներ, որոնց պատուհաններից երևում է ջրվեժը։ Զբոսաշրջիկներին առաջարկվում է բամբուկե լաստով նավարկել ջրվեժի ստորին հատվածներում։ Ջրվեժ այցելության համար առավել հաջող ժամանակը համարվում է նոյեմբերից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածը, երբ ջրի մակարդակը առավելագույն է։

Ջրվեժի կողքին է գտնվում դժվարամատչելի Տունլին կիրճը, ուր կարելի է հասնել միայն հարևան կիրճից՝ քարայրի միջով։ Այն վերջերս է հայտնաբերել ժամանակակից հետազոտողների կողմից, ինչի շնորհիվ դրանում պահպանվել են վայրին բնորոշ բազմաթիվ էնդեմիկ կենդանիներ և բույսեր։ Նախկինում կիրճը ծառայել է որպես թաքստոց տեղական ավազակների համար։ Երբեմն ժայռերում հայտնաբերվում են դրանց թաքստոցները։

Ջրվեժի շուրջը գտնվում են բազմաթիվ այլ գրավիչ վայրեր՝ կանաչ անտառ, ծածկող լեռներ, Լեյպին քարե անտառը, ջրային քարերի անտառն ու կարստային քարայրներ։

 

 

 

No Comments Աշխարհի շուրջՀետաքրքիր

Ուզում եմ կիսվել մի գաղափարով. երազանքի ճամփորդություն

Պատմում է Մարիամ Սեդրակյանը

 

Օրեր առաջ կարդացի, որ չինարենում «ճգնաժամ» բառը ունի 2 նշանակություն` «վտանգ» և «հնարավորություն»: Միանգամից հասկացա, որ այժմյան այն իրավիճակը, որում գտնվում է ողջ աշխարհը` ոչ այլ ինչ է, քան ճգնաժամ: Չէ~ չէ~, մի’ շտապեք մտածել, որ արդեն առօրյայի մի մաս կազմող թեմաներից եմ սկսելու խոսել ու հիշեցնելու եմ բոլորիս այն, ինչը չի էլ ստացվում մոռանալ: Ամենևին: Ուզում եմ միայն կիսվել մի գաղափարով, որը առաջացավ հենց այդ երկու բառերը կարդալուց: Մենք հաճախ ենք խոսում այն մասին, թե ինչ ենք արել կամ պատրաստվում անել: Սակայն ներկայիս իրավիճակում դժվար է պլանավորել, թե ինչ պետք է անել, (ճանապարհորդելու տեսանկյունից) քանի որ ՎՏԱՆԳԱՎՈՐ Է, իսկ ազատ ժամանակը կարանտինային պայմաններում տալիս է ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ճանփորդության տեսակը փոխելու` պատմելու այն վայրի մասին, որտեղ չենք եղել: Դե իհարկե տարօրինակ է հնչում, ինչպես կարող ենք պատմել, եթե չենք եղել այդ վայրում:

Ասեմ`զգացողություններով: Ես այն մարդկանցից եմ, ում անձնագիրը գրեթե դատարկ է արտերկրների այցերի կնիքով, սակայն այնքան շատ են այն վայրերը, որոնց մասին երազում եմ ու ցանկանում լինել այնտեղ: Ինձ համար այդ վայրերից մեկը Մանարոլա քաղաքն է: Այն գտնվում է Իտալիայում, իր տեսքը շատ համապատասխան է անվանը: Քաղաքի անունը լատիրներեն «Manium Arula» բառերից է առաջացել, ինչն էլ նշանակում է փոքր խորան: Ինչպես հասկացա իր դիրքը թույլ չի տալիս ունենալ լողափերի լայն ընտրանի, սակայն այն անմիջապես ծովի վրա է` կարծես մեծ ժայռին սփռված: Այստեղ կարելի է ասել «Այսքան մոտ, բայց այսքան հեռու»:

Քաղաքի լուսանկարները թերթելիս, ինձ մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ այն համակարգչային գրաֆիկայով է հավաքված․ հեքիաթային են շենքերը ու տները, հիացնում են փողոցները: Այսքանը կասեմ քաղաքի մասին և չեմ ուզում գրել մի բան, ինչը ինքս եմ կարդալու այլ աղբյուրից: Չէ որ գաղափարը` զգացումներ փոխանցելու մեջ է: Սակայն շտապեմ հայտնել, որ քաղաքը հարուստ է զբոսաշրջիկներին հիացնելու վայրերով ու պատմությամբ: Երբ օրեր շարունակ ուսումնասիրում էի քաղաքը` ունեցել եմ զգացում, որ գտնվել եմ այնտեղ: Հուսամ, որ կլինեն էլի մարդիկ, ովքեր կկիսվեն իրենց երազանքների ճամփորդությամբ: Չէ որ դա շատ զվարճալի է: Նախընտրելի է նաև` ստացած զգացողւթյունների ծնունդով: Կստացվի մշակութային ճամփորդություն երազանքների ու ստեղծագործության տոմսով:

Ես իմ զգացողությունները փոխանցեցի նաև վրձնի միջոցով․․․

 

 

 

No Comments Հետաքրքիր

Տյանտյան Բուդդա, հայտնի է նաև որպես  Մեծ Բուդդա

Բուդդայի բրոնզե մեծ արձանը տեղադրված է Հոնկոնգում՝ Լանտաու կղզում: Մոտ է Պո Լին վանքին: Խորհրդանշում է մարդու և բնության հարաբերության ներդաշնակությունը: Բուդդիզմի կարևոր կենտրոն է Հոնկոնգում, ինչպես նաև՝ հայտնի զբոսաշրջային կենտրոն:

Արձանի բարձրությունը 34 մետր է (112 ֆունտ), կշիռը՝ 250 տոննա, ինչն էլ «Մեծ Բուդդային» դարձրել է ամենաբարձր բրոնզե Բուդդայի արձանը մինչև 2007 թվականը (ամենաբարձրը գտնվում է Թայվանի Գոասյուն քաղաքում): Որպեսզի զբոսաշրջիկները հասնեն արձանին, պետք է բարձրանան 268 աստիճան, չնայած Բուդդայի արձանի մոտ գնացող մեքենայի ոլորապտույտ ճանապարհ կա: Արձանը դեպի հյուսիս է նայում, ինչը յուրահատուկ է, քանի որ Բուդդայի բոլոր արձանները դեպի հարավ են նայում:

Արձանի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1990 թվականին և ավարտվել 1993 թվականի դեկտեմբերի 29-ին: Բացման արարողությանը հրավիրվել էին վանականներ աշխարհի տարբեր կողմերից:

Պո Լինի վանքը և Բուդդայի արձանը այցելուների համար բաց են տեղական ժամանակով 10:00-17:45: Մուտքն անվճար է, սակայն «Բուդդայի» ներս մտնելու համար պետք է վճարել: Այցելուները կարող են տեսնել նաև մոտակայքում գտնվեղ վանքը, որը հայտնի է «Բուդդայի արքայությունը հարավում» անվանումով: Այն համարվում է Հոնկոնգի խոշոր և հայտնի կառույցներից մեկը:

Վանքը հիմնադրել են Զենի 3 վարպետներ՝ 1920 թվականին: Զբոսաշրջիկները հաճախ իրենց ժամանակն անց են կացնում մոտակայքում գտնվող թեյի այգում: Ոչ հեռվում վեր բարձրացող Լանտաոյի գագաթը երրորդ ամենաբարձր գագաթն է Հոնկոնգում(934մ):

 

 

No Comments Հետաքրքիր

Սա կլինի Ձեր կյանքի ամենայուրահատուկ զբոսանքը

Սոմերսեթում հաճելի և գեղեցիկ ժամանցի յուրահատուկ տարբերակ է առաջարկում  այս փոքրիկ ընտանեկան բիզնեսը, որը արդեն հասցրել է սիրվել զբոսաշրջիկների կողմից և դարձել է հանգստյան օրերը անցկացնելու անմոռանալի տարբերակ։

Խոսքը նավակով  ճամփորդության մասին է, բայց ոչ սովորական․ բանն այն է, որ նավակը այսպես ասած <<քաշում է>> է ձին մոտակա ափից, և նավակը գետի վրայով հետևում է նրան։

Հետաքրքիրը նաև այն է, որ նավապետը մարդ չէ, այլ շուն, բայց հանգիստ եղեք, նավավարը մարդ է։ Սա յուրահատուկ ընտանեկան միջավայր է, փոքրիկ սննդի կետով և հանգստի գոտով։

75-տեղանոց նավակը գործում է ժամանակացույցով՝ ապրիլի 1-ից 31-ը ընկած ժամանակահատվածում ցերեկային հանրային ուղևորություններով: Այն հասանելի է նաև մասնավոր վարձույթի համար ցերեկվա և երեկոյան ժամերին: Նավարկության ընթացքում Ձեզ ուղեկցում են գեղեցիկ տեսարանները և մաքուր  օդը։

Ի դեպ՝ քանի որ Անգլիայում գետերը շատ են, այս մեթոդը նախկինում տարածված էր, թե՛ մարդկանց տեղափոխելու, թե՛  բեռնափոխադրումներ կատարելու համար։

 

Ֆոտոշարքը այստեղ՝

« 1 of 2 »
No Comments ՀետաքրքիրՃամփորդական օրագիր

«Չարիքների թանգարան»-ը. Լիտվա

Այո, լիտվական Կաունասում այսպիսի թանգարան էլ կա` «Չարիքների» (կամ` «Սատանաների») ու այն նույնքան մեծ հետաքրքրություն է շարժում, որքան գեղարվեստի հավաքածուները: Կաունասը Լիտվայի 2-րդ մեծ քաղաքն է` տեղադրված Նյամունաս և Ներիս-Նյարիս գետերի ակունքում: Քաղաքը հիմնադրվել է 13-րդ դարում` որպես առաջին պաշտպանական ամրոց:

16-րդ դարում այն դարձավ լիտվական մեծ իշխանության առավելագույն զարգացած քաղաքներից մեկը: 1920-40 թթ. Կաունասը եղել է Լիտվայի ժամանակավոր մայրաքաղաքը և մեծ ազդեցություն ունեցել քաղաքի զարգացման գործում: Քաղաքի բազմաթիվ ու բազմապիսի մշակութային օջախների շարքում իր ուրույն տեղն ունի Չարքերի (սատանաների) թանգարանը: 300 չարիքների պատկերներ հավաքագրված են 1 սենյակում:

 Առաջինը ներկայացնում են ժեմայտիական (լիտվական լեգենդ) չարիքին, հիասքանչ կանեփի պոչիկով: Այն այդքան էլ կատարելագործված չէ` հենված է պատին, սակայն համարվում է լիտվական ժողարվեստի իրական նմուշը:

2-րդ չարիքին այստեղ են բերել ահեղ հարևանի հետ. այն կերտված էր Միխայիլ մարգարեի հետ միասին: Հավաքագրողը երևի այդքան էլ արդար չի վարվել` չարիքին տեղադրելով նախնիի կողքին: Այդ երկուսին միացել է և փոքրիկ խորամանկ լիտվական շպիերասը (լիտվերենից թարգմանաբար` չարիք բերող): Նա, ասում են, հայտնվելով շաբաթ օրերին, գնում է պարելու: Այստեղ երիտասարդները հաճախ ծանոթանում են միմյանց հետ, և շպիերասը ընդունում է գեղեցիկ տղայի կերպարանք` խաբելու խեղճ աղջիկներին: Նրան ճանաչել հնարավոր է միայն պարելու ընթացքում զուգընկերոջ ոտքը սեղմելիս. եթե նրա ոտքին կան սմբակներ, ուրեմն չարիքն է:

Ցավալին այն է, որ իսկական տղան կարող է զգուշավոր աղջկա փոխարեն պարել անփույթ կովի հետ, որը նույնիսկ չի կարող պարել առանց զուգընկերոջ ոտքերը տրորելու: Այդպիսի վիրավորանքը նույնպես բնորոշ է շպիերասին …: Կաունասցի նկարիչ Ժմույդինավիչյուսի հավաքածուի մասին ավելի շատ մարդիկ գիտեին, և այն համալրող նվերները թափվում էին մեկը մյուսի հետևից: Այդպես հայտնվեց ուկրաինական «չարիքը` բշտիկներով», այն, որ թռչում էր Վակուլոու դարբնի մեջքին, դեպի արքայական պալատ և` մոլդովական «չարիքը ծխախոտի տերևի վրա»:

Բոլորին հայտնի է, որ ծխախոտը չարիք բերող խոտ է, և «չար-կատակը» Լեհաստանից է. յուրահատուկ արձանիկ, որը կոչվում է «Լենինգրադյան չարիքը շրջափակումից հետո»` նիհար և բարկացած: Այսպիսով, Լիտվան լինելով այդպիսի կրոնական և հարուստ մշակութային արժեքներով երկիր, պահպանելով յուրաքանչյուր գանձ, չարքերի պատկերներն ասես հակադրում է գեղարվեստի ճշմարիտ արժեքներին:

Մեր օրերում Լիտվայում չարիքի խաղեր էլ շատ են պահպանվել: Հիշատակենք դրանցից մեկը. ավանդական տոների ժամանակ և առհասարակ ոչ տոնական օրերին, տնտեսուհին պահում է ուտելիքը, իսկ կերպարանափոխված հյուրի տեսքով չարիքը պետք է հոտառությամբ փնտրի այն: Որպես կանոն, «չարիքը» չի հապաղում և գտնում է այն, ինչ պետք է գոնե գտներ ուրիշների օգնությամբ, ովքեր նույնպես ցանկանում են համտեսել տվյալ ուտեստը:

Հավաքածուում փայտե չարիքները բերված են Աֆրիկայից, Ճապոնիայից, Ֆրանսիայից, Գերմանիայից, Կանադայից, Իտալիայից: Այստեղ ապրում են ինչպես բարկացած և մտազբաղ, այնպես էլ տխուր չարքեր: Յուրաքանչյուրն ունի իր փիլիսոփայությունն, իր ապրելու խրատը: Սրանցից է օրինակ. «Եվ չարիքները հրեշտակներ էին, մինչև դժոխք ընկնելը», սա նշանակում է, որ ավելի լավ է առաջնորդ լինել, քանի դեռ կյանքը թույլ է տալիս:

 

Գարիկ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

 

 

No Comments Հետաքրքիր

Իմ և քո հնագիտական ճամփորդությունը դեպի…վիրտուալ ճամփորդություն

Պատմում է Մարգարիտա Կարախանյանը

Մինչ դու կարդում ես այս պատումը, չես էլ կարող պատկերացնել՝ ինչքան եմ մտածել, թե ո՞ր երկրի մասին գրել .Վրաստա՞ն, որտեղ վստահ եմ՝ բոլորդ գոնե մի անգամ եղել եք, միգուցե Հունաստա՞ն, ուր ճամփորդել եմ 7 տարի առաջ։ Այստեղ կանգ առա։ Հետո հասկացա, որ չունեմ բավական հիշողություններ՝ Ձեզ հնարավորինս պատկերավոր ներկայացնելու համար, չունեմ լուսանկարներ,որոնք թույլ են տալիս այսօրվա գերհզոր սմարթֆոնների ֆոտոխցիկները(իրականում ունեմ, պարզապես ընտանեկան արխիվային ֆոտոալբոմի անհայտ էջերից մեկում է, որը փորփրելը ինձնից մեկ դար կպահանջի): Ավելի հետաքրքիր բան եմ մտածել. այսօր երկուսով դառնալու ենք էքստրիմի սիրահար հնէաբաններ, որոնք նույնիսկ չեն վախենում աշխարհի արգելված կղզիները բացահայտելուց: Ճամպրուկդ պատրա՞ստ է։ Գնացինք: Երկար ճանապարհ ենք գնալու մեր սեփական ինքնաթիռով:

Հասանք: Ինչ հրաշք բուսականություն: Ծառեր, թփեր, խոտեր. էլ ոչինչ չի երևում: Դու միանգամից հանեցիր հեռախոսդ ու հնագիտական ֆոտոխցիկդ։ Մի քանի լուսանկար արեցիր՝ ինձ էլ քաշելով ու ստիպելով, որ ինչ-որ հիմար դեմքի արտահայտություն ընդունեմ: Քայլում ենք: Զգու’յշ: Ես քեզ հազիվ մի կողմ քաշեցի այդ օձի խայթոցից: Եթե շարունակես այդպես անփութորեն քայլել ու տեսանյութեր նկարահանել,մենք դուրս չենք գա այստեղից:Շուտով իմ հայացքը գրավեց մի տեսարան՝սարսափելի։ Հազարավոր օձեր՝ իրար փաթաթված,կազմել էին մի պատնեշ: Մինչ դու նայում էիր նկարներիդ, ես չէի կարողանում խոսել ու ցույց տալ քեզ տեսածս: Վերջապես ուշքի եկա,բռնեցի ձեռքդ։Դու էլ տեսար.փախչելու փոխարեն նայում ենք։ Վերջապես մտավոր գործոնն աշխատեց ու այնպես վազեցինք, որ ինձ մի պահ թվաց՝հնէաբաններ չենք,այլ պրոֆեսիոնալ վազքի ատլետներ:Հազիվ փրկվեցինք.պետք էր մինչև վերջ լսել ինքաթիռի մարդկանց…

Օձերի կղզին: Լուսանկարը՝ քեզանից

Գնում ենք Վենեցիա։Լսել ենք անհայտ անունով մի կղզու մասին:Ասում են՝ տասնյակ տարիներ առաջ համաճարակից փրկված մարդիկ այստեղ են բնակություն հաստատել: Նույն կղզում կառուցվել է հոգեկան խնդիրներ ունեցող մարդկանց համար նախատեսված հիվանդանոց, որոնք անդադար բողոքում էին գլխացավից, պնդում էին հոգիների առկայության մասին: Բժիշկը չէր հավատում ու շարունակում էր իր սահմռկեցուցիչ փորձերը հիվանդների վրա:

Հասել ենք: Առաջին հայացքից ամեն ինչ լավ է. ամեն դեպքում այդպես էր թվում: Դռներն այնքան հին են,որ երբ դու որոշեցիր բացել դրանցից մեկը,այն պարզապես փշրվեց: Դու հատուկ ֆայլի մեջ ձեռնոցներով դրեցիր մի քանի հաբեր, որոնք գտար հատակից,անհասկանալի մասունքներ ու մի ոսկոր: Տարիների ընթացքում այն չէր քայքայվել: Կզննենք հետո մեր լաբորատորիայում:

Վենեցիայի կղզին: Կրկին քո լուսանկարն է

Համաձայն քո առաջարկի՝գնում ենք Բուվե: Դու ինձ պատմում ես,որ Բուվեն աշխարհի ամենաչլսված երկրամասն է,որտեղ երբեք մարդ չի եղել: Մենք կկոտրենք վերջին կանոնը:Հասել ենք.տեսնում ենք նավակ։Նավա՞կ. ինչ է անում նավակը անմարդաբնակ վայրում, ո՞վ է բերել,որտեղի՞ց: Նավակի վրա չկար ոչ մի կասկածելի նմուշ: Այդ դեպքում…Մեն դեռ կպարզենք։

Բուվե

Իտալիա՞:Ի՞նչ կասես։Գայոլա կղզին անտարբեր չի թողնում ոչ մի զբոսաշրջիկի: Տեղացիները սարսափում ու երբեք չեն էլ այցելում այս կղզին: Ինչու՞։ Ասում են, որ այս վիլլայի սեփականատերերը հաջորդաբար մահանում են: Առաջին սեփականատեր Հանս Բրաունը մահացավ անհասկանալի պատճառից, հետո կինը խեղդվեց: Հաջորդ սեփականատերը ինքնասպան եղավ, մյուսը մահացու հիվանդություն ձեռք բերեց ու այսպես շարունակ:Լսելով այս ամենը՝ մի մարդ գնեց վիլլան ,բայց որոշեց երբեք ոտք չդնել: Սակայն անեծքը հեռու չմնաց. զարմիկն ու որդին մահացան: Այդ օրվանից կղզին վաճառվեց պետությանը: Ես ու դու էլ հիացանք արևավառ Իտալիայով, կղզու քանդակներով ու նկարներով:

Անիծված կղզին քո տեսախցիկից։

Մեր վերջնականգառը կլինի Եմենը:Այստեղ արդեն կհանգստանանք։ Կազատվենք անցած ճամփորդությունների միստիկայից ու կվերադառնանք Հայաստան:

Հասանք: Այստեղից գնալը դժվար կլինի: Սպիտակ ու տաք ավազից ոտքերդ այրվում են,ու դու շատ ծիծաղելի շարժումներ ես անում: Ջուրը շատ տաք է,հաճելի: Լողում ենք անծայր ջրերում,վայելում էկզոտիկ մրգերը:Կոկոսի ծառից կախված ճոճանակը ժամերով զբաղեցնում ենք՝ոտքերով հպվելով ջրի մակերեսին: Նայում ենք մեր նկարներն ու փառք տալիս,որ դեռ ողջ ենք: Բայց արդեն ժամանակն է գնալու…

Արդեն Հայաստանում ենք: Այստեղ չկան անիծված կղզիներ, օձերով պատնեշներ…Ժամանակն է աշխատելու: Հիմա պետք է կազմեինք հնագիտական հետաքննություն մեր հավաքած նմուշներից ու նկարներից,որոնք դու ցավոք մոռացել ես Եմենի ծովափնյա տնակներից մեկում…

 

 

No Comments Աշխարհի շուրջՀետաքրքիր

Երանի կարողանայի թռչել. վիրտուալ ճամփորդություն

Պատմում է Գոռ Մարտիրոսյանը

Գարնանային առավոտ, մարդկանց սրտերի պես ջերմ արև և հիանալի մտքեր այսօրվա հետ կապված, Բայց… Երկնքում թռչուները թռչում են այնտեղ, որտեղ, որ ուզում են: Մենք էլ կարողենք թռչել, գեղեցիկ մտքերով: Մարդիկ սիրում են ճամփորդել, ճանապարհին լսել երաժշտություն, նայել ճանապարհին, արևին և մտածել ինչ-որ մեկի մասին, կամ ինչ-որ պահի մասին, որն  արդեն իրականություն է կամ պետք է դառնա իրականության մի մաս: Ես որոշեցի թռչել, թռչել Հայաստանով և սիրտս լցնել ճամփորդելու ծարավով:

Ճամփորդենք մեզ ամենահարազատ մարդկանց հետ:  Ճամփորդությունը սկսված էր, լիքը զգացումներով , հարազատ ոգով և հարզատ մարդկանց հետ: Սառը օդը ներս էր մտնում մեր սրտերի մեջ, աչքս մի պահ արևից կտրելով տեսա Սևանը, թռչում էի երկնքով, սառնությունը կյանքս երկարեցրեց: Այս անգամ արդեն զգացի թարմության հոտը: Դիլիջանում էինք արդեն: Թռչում էինք ամեն տեղ ու ամեն ուր, որտեղ որ կա սեր, երջանկություն և կա սրտի կանչ:

Թռչելով լցրեցի հոգիս, լցրեցի սիրտս, լցրեցի երկինքը: Թռչում էի սարերի, անտառների, գետերի, լճերի, մարդկանց, կտուրների վրայով: Այս անգամ ճամփորդությունս առանձնահատուկ էր չկային սահմաներ, չկային պատնեշներ:

Թռչենք երկնքում՝ հիանալով բնությամբ, թռչենք մեր մտքերում: Թռչենք սիրելի հետ՝  նայելով իրար աչքերի և զգանք կյանքի ողջ ջերմությունը մեր սրտերում:

Երանի կարողանայի թռչել․․․

No Comments Աշխարհի շուրջՀետաքրքիր
error: Նյութը ձեռք բերելու համար դիմեք հեղինակին